Dr Kardan - psyedu- دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی
یکی از چهره‌های اثرگذار روانشناسی و علوم تربیتی ایران است؛ کسی که هم در دانشگاه تهران ساختار آموزشی نوین بنا کرد و هم با ترجمه و تألیف آثار مهم، مسیر این رشته‌ها را در ایران شکل داد. در ادامه، یک جمع‌بندی منسجم و تحلیلی از زندگی، فعالیت‌ها و آثار او ارائه می‌کنم تا تصویر کامل‌تری از جایگاه علمی او داشته باشید.
زندگی و مسیر علمی
- زادروز: ۱ فروردین ۱۳۰۶، یزد
- درگذشت: ۶ دی ۱۳۸۶، تهران – آرامگاه: بهشت زهرا
- تحصیلات اولیه: دانشسرای مقدماتی یزد (رتبه اول)
- اساتید برجسته دوران جوانی:
- فارسی: محمد معین، پرویز خانلری، بدیع‌الزمان فروزانفر
- عربی: مهدی الهی قمشه‌ای
- فلسفه قدیم: محمدحسین فاضل‌تونی
- علوم تربیتی و روانشناسی: علی‌اکبر سیاسی، محمدباقر هوشیار، عیسی صدیق، اسدالله بیژن، عبدالله شیبانی
تحصیل در اروپا
- فرانسه و سوئیس (۱۳۲۸):
- فلسفه نزد شارل ورنر
- روانشناسی نزد ژان پیاژه
- دریافت دکترای روانشناسی و علوم تربیتی
بازگشت به ایران
- ۱۳۳۷: آغاز تدریس در دانشگاه تهران
- ۱۳۴۰: سرپرست اداره کل آموزش دانشگاه تهران
- ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۶: رئیس نخستین دانشکده علوم تربیتی کشور
- ۱۳۶۳ تا ۱۳۷۶: مدیر مؤسسه روانشناسی دانشگاه تهران
- عضویت: عضو پیوسته فرهنگستان علوم از بدو تأسیس
نقش و جایگاه علمی
کاردان از پایه‌گذاران رشته روانشناسی و علوم تربیتی در ایران (در مقاطع لیسانس و فوق‌لیسانس) بود. او در شکل‌دهی به ساختار آموزشی دانشگاه تهران نقشی تعیین‌کننده داشت.
دغدغه اصلی او
او بارها نسبت به کاهش تمام‌وقتی استادان و پیامدهای آن بر کیفیت آموزش هشدار داده بود. جمله مشهورش:
«استادی که خود را وقف یک‌رشته می‌کرد، امروز وجود ندارد.»
آثار و تألیفات
کاردان حدود ۲۰ کتاب در حوزه روانشناسی، جامعه‌شناسی تربیت و فلسفه تعلیم و تربیت تألیف یا ترجمه کرده است. برخی از مهم‌ترین آثار او:
تألیفات
- سیر آراء تربیتی در غرب
- تاریخ روانشناسی – کتاب برگزیده سال ۱۳۶۸
- اصول راهنمایی در آموزش و پرورش
- علوم تربیتی: ماهیت و قلمرو
ترجمه‌ها
- قواعد روش جامعه‌شناسی – امیل دورکیم
- تربیت و جامعه‌شناسی – امیل دورکیم
- روانشناسی اجتماعی – اتو کلاین‌برگ
- مراحل تربیت – موریس دبس
- نظریه‌های مربوط به علوم انسانی – ژولین فروند
- سیطره کمیت و علائم آخرالزمان – رنه گنون
افتخارات
- چهره ماندگار روانشناسی و علوم تربیتی (۱۳۸۲)
- لوح تقدیر وزارت ارشاد برای ترجمه «جامعه‌شناسی و تربیت»
- نشان خدمت از شورای عالی فرهنگ (۱۳۵۳)
- تجلیل ریاست‌جمهوری (۱۳۸۰)
- تجلیل انجمن آثار و مفاخر فرهنگی (۱۳۸۲)
جمع‌بندی
علی‌محمد کاردان را باید یکی از معماران علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاهی در ایران دانست. او هم در حوزه نظری و هم در حوزه ساختاری، نقشی بنیادین داشت:
- بنیان‌گذار رشته‌ها
- مدیر و سازمان‌دهنده ساختارهای آموزشی
- مترجم و مؤلف آثار مرجع
- استاد پرورش‌دهنده نسل‌های متعدد روان‌شناسان و مربیان